Struktura

ZakładyLaboratoriaPracownie

Zakład Komunikologii Specjalistycznej

Kierownik: prof. zw. dr hab. Sambor Grucza

Członkowie:

Zakres badań naukowych

Nadrzędnym celem są badania i rozważania dotyczące funkcji komunikacyjnych i funkcji kognitywnych języków specjalistycznych oraz badania i rozważania dotyczące tekstowej i dyskursywnej płaszczyzny reprezentacji wiedzy specjalistycznej, a tym samym tekstowej i dyskursywnej kompetencji specjalistycznej. Tak pojmowana kompetencja specjalistyczna nie była do tej pory przedmiotem żadnych systematycznych rozważań i badań lingwistyki języków specjalistycznych.

Zakład prowadzi (kontynuuje) badania naukowe zgodnie z wyżej przedstawionymi celami w zakresie polskich, niemieckich, angielskich i rosyjskich języków specjalistycznych, także w wymiarze kontrastywnym. Innymi słowy, prymarnym zadaniem zakładu jest ustalenie przede wszystkim wyrażeniowych eksponentów specyficznego myślenia i/lub mówienia o tym, czym dany (badany) przedstawiciel danej wspólnoty specjalistycznej lub badany podzbiór jej przedstawicieli zajmuje się, czyli ustalenie specyficznego dla niego ujęzykowienia jego pracy, przedmiotu tej pracy oraz jej wyników.

Zadaniem badawczym Zakładu Komunikologii Specjalistycznej jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o aktualny stan rzeczywistości wyróżnionej jako język specjalistyczny lub języki specjalistyczne, oraz na pytanie o „naturalny” rozwój badanych języków specjalistycznych, tzn. o ich rozwój dokonujący się bez jakiejkolwiek ingerencji zewnętrznej.

Współpraca międzynarodowa i krajowa z ośrodkami uniwersyteckimi w Polsce, Niemczech, Chinach i Japonii

Zakład Leksykologii i Leksykografii

Kierownikprof. ucz. dr hab. Elżbieta Jamrozik

Członkowie:

Zakres badań naukowych

Zakład Leksykologii i Leksykografii prowadzi działalność naukową w zakresie (i) badań leksykalnych, (ii) badań leksykograficznych. Badania leksykalne (diachroniczne, synchroniczne i kontrastywne) prowadzone są nad:

  • mechanizmami słowotwórczymi w poszczególnych językach (derywacja przedrostkowa i przyrostkowa, złożenia, zrosty, stopień ich skostnienia) i ich produktywnością, zmianami leksykalnymi w perspektywie synchronicznej i diachronicznej;
  • neologizmami, ich frekwencją oraz stopniem zakorzenienia (formacje okazjonalne i trwałe);
  • zapożyczeniami językowymi, ich integracją z językiem przyjmującym; wyodrębnieniem dziedzin, w których występują zapożyczenia oraz języka, z którego pochodzą;
  • obecnością i rolą języka angielskiego we współczesnych językach europejskich;
  • strukturami składniowymi słownictwa, walencji czasownikowej oraz sposobami powiązania predykatów z argumentami, co prowadzi do opracowań leksykograficznych i słowników struktur predykatowo-argumentowych znajdujących zastosowanie w pracy tłumacza i dydaktyce języków obcych;
  • kolokacjami i łączliwością elementów leksykalnych oraz stopniem skostnienia struktur leksykalnych.

Badania te znajdują bezpośrednie przełożenie w dydaktyce oraz pracy tłumacza, mają charakter kontrastywny i są prowadzone zespołowo. Zestawienie danych pochodzących z różnych obszarów językowych pozwala sformułować wnioski natury typologicznej oraz  socjolingwistycznej odnośnie struktury słownictwa, jego tendencji rozwojowych, odmian i  funkcjonowania w poszczególnych krajach Europy.

Leksykalne badania diachroniczne w zakresie leksykologii, leksykografii i gramatykografii dążą do wykazania ciągłości zjawisk językowych oraz sposobu ich kodyfikacji na przestrzeni wieków ujawniając: 1. ewolucję słownictwa na osi temporalnej; 2. zmiany w produktywności mechanizmów słowotwórczych, wzajemne wpływy języków na siebie przejawiające się w rodzajach zapożyczeń oraz sposobie i stopniu ich integracji; 3. zmiany semantyczne jednostek leksykalnych; 2. ewolucję technik leksykograficznych.

Badania leksykograficzne, prowadzone nad rozwojem technik leksykograficznych i historią słowników na poszczególnych obszarach językowych,  w perspektywie dydaktycznej zmierzają do: 1. odtworzenia technik stosowanych we współczesnej leksykografii; 2. sformułowania zasad doboru słownika w zależności od potrzeb użytkownika oraz umiejętności wykorzystania informacji w nim zawartych.

Przedstawiony powyżej zakres działalności naukowo-dydaktycznej Zakładu wyznacza jego główne tendencje rozwojowe i może ulec modyfikacji w zależności od jego składu osobowego, bieżących potrzeb dydaktycznych, specyfiki języków oraz indywidualnych zainteresowań członków Zakładu.

Współpraca międzynarodowa z ośrodkami uniwersyteckimi we Włoszech, Francji i Belgii.

Współpraca krajowa z Centralną Komisją Egzaminacyjną d/s matur, z ORE (dawny CODN) i Ministerstwem Edukacji Narodowej w zakresie dydaktyki języka włoskiego.

Zakład Literaturoznawstwa i Kulturologii

Kierownik: prof. zw. dr hab. Anna Tylusińska-Kowalska

Członkowie:

Zakres badań naukowych

Zakład prowadzi badania wielokierunkowe i interdyscyplinarne z zakresu m.in.: dialogu kultur, dialogu literatury i kultury, komunikacji interkulturowej, komparatystyki literackiej, uwarunkowań historycznych współczesnych stosunków międzynarodowych w ramach Unii Europejskiej i poza Unią. Obszarem zainteresowań i badań są też historia i literatura obszarów języków obcych, teoria literatury w świetle najnowszych badań naukowych, wieloaspektowa praca nad interkulturową rolą tłumaczeń humanistycznych i literackich (analiza i krytyka przekładu, teoria przekładu literackiego, rola przekładu literackiego i humanistycznego w dialogu międzykulturowym). Planowana jest też szeroka wymiana międzynarodowa oraz zapraszanie gości zagranicznych zarówno na seminaria organizowane dla młodych badaczy, jak i na wykłady dla studentów, w ramach wymiany dwustronnej m.in. z USA, Francją, Hiszpanią, Portugalią, Wielką Brytanią, Niemcami, Szwecją, Włochami, Szwajcarią, Austrią, Republiką Czech, Rumunią, Rosją.

Zakład zajmuje się również studiami nad węzłowymi problemami współczesnej kulturologii. Najważniejszym z nich jest transfer kulturowy, czyli wzajemna wymiana wartości duchowych na pograniczu kultur i literatur wschodnioeuropejskich oraz ich więzi z kulturą polską. W szczególności badane są:

  • wewnątrzsłowiańskie kontakty kulturowe, ich dzieje i stan obecny,
  • polsko-wschodnioeuropejski dialog kultur,
  • publicystyka i literatura dokumentu osobistego w krajach wschodnioeuropejskich: krąg prezentowanych przez nią zagadnień i wartości, podobieństwa i rozbieżności problemowo-tematyczne, językowe, stylistyczne,
  • recepcja literatur wschodnioeuropejskich na gruncie polskim.

Współpraca międzynarodowa i krajowa z ośrodkami uniwersyteckimi w USA, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemczech, Rosji, we Włoszech, Francji, na Ukrainie, Białorusi, Łotwie, Litwie, Estonii, Słowenii oraz Węgrzech. Zakład współpracuje blisko z Instytutem Kultury Włoskiej i Ambasadą Włoch w Polsce, a także Uniwersytetem Jagiellońskim, Wrocławskim, Gdańskim i Lubelskim.

Zakład Teorii Języków i Akwizycji Językowej

Kierownik: prof. UW dr hab. Magdalena Olpińska-Szkiełko

Członkowie:

Zakres badań naukowych

Przedmiotem pogłębionych badań Zakładu są zagadnienia w zakresie lingwistyki, glottodydaktyki i translatoryki, w szczególności zagadnienia związane z teorią języków, semantyką, teoriami przyswajania języka pierwszego i drugiego (obcego) i ich implikacjami glottodydaktycznymi, dydaktyką języków specjalistycznych, polsko-niemieckim językoznawstwem komparatywnym (kontrastywnym) oraz problematyką terminologii i leksykologii języków specjalistycznych. Krąg zagadnień wymagających szczegółowych badań Zakładu ciągle rozszerza się. Dotychczasowy dorobek naukowy pracowników Zakładu stanowi świadectwo wielu nowatorskich rozwiązań teoretycznych i wniosków o charakterze aplikatywnym dotyczących praktyki nauczania języków specjalistycznych i tłumaczenia tekstów specjalistycznych. Działalność naukowo-badawcza prowadzona w Zakładzie owocuje powstawaniem wielu rozpraw habilitacyjnych.

Współpraca międzynarodowa i krajowa z ośrodkami uniwersyteckimi w Polsce, Niemczech, Chinach i Japonii.

Zakład Translatoryki

Kierownik: dr hab. Monika Płużyczka

Członkowie:

Zakres badań naukowych

Działalność badawcza Zakładu skupia się na badaniach i rozważaniach dotyczących szeroko pojmowanej działalności translacyjnej. Badania są prowadzone przede wszystkim w panującym ostatnio nurcie tzw. process-oriented translation studies, czyli są zorientowane na opis procesów mentalnych zaangażowanych w tłumaczenie, jak również opis i badanie mentalnych właściwości tłumaczy, które umożliwiają tłumaczom dokonywanie aktów translacyjnych, a które składają się na określone kompetencje translacyjne. Nadal prowadzone są również badania w nurcie tzw. product-oriented translation studies, a nawet recipient-oriented translation studies. Wykorzystywane są więc różne metodologie badawcze, a w ramach tych metodologii różne metody badań: kwestionariusze, ankiety, badania produktu tłumaczeniowego, analiza kontrastywna tekstów, wywiady, testy tłumaczeniowe, testy trafności tłumaczeniowej, jak również metody eksperymentalne: eye tracking, GSR itd.

Do obszarów badawczych należą między innymi: kompetencje tłumaczeniowe, modele kompetencyjne, procesy mentalne podczas tłumaczenia – aspekty neurobiologiczne i psychologiczne procesów tłumaczeniowych, teorie translatoryczne, różne paradygmaty badań translatorycznych, tłumaczenia ustne, tłumaczenia pisemne, tłumaczenia audiowizualne, tłumaczenia a vista, nowe technologie w badaniach translatorycznych, jakość tłumaczenia, prakseologia tłumaczenia, teorie translatoryczne, rozwój translatoryki jako dyscypliny naukowej, analizy kontrastywne tekstów tłumaczonych, intersemiotyczność i intermedialność w tłumaczeniu itd. Oprócz rozważań i badań w zakresie translatoryki czystej i stosowanej, prowadzone są również badania w zakresie translodydaktyki, czyli dydaktyki tłumaczenia zarówno pisemnego, jak i ustnego. Opracowywane są również propozycje metodyczne w tym zakresie.

Współpraca międzynarodowa i krajowa

Obecnie trwa współpraca naukowa w ramach realizowanych grantów UE z uniwersytetami zagranicznymi:

  • Freie Universitaet Berlinie/ Niemcy
  • Universita degli Studi di Verona/ Włochy
  • University of Haifa/ Izrael
  • Universitaet Wien/ Austria
  • Stichting Katholieke Universiteit/ Holandia
  • Trnavska Univerzita v Trnave/ Słowacja
  • Universytetet I Stavanger/ Norwegia
  • Uniwersytet Bazylejski/ Szwajcaria

Współpraca w ramach pozostałych naukowych projektów bilateralnych, jak również w ramach organizacji konferencji i sympozjów:

Uniwersytet Wrocławski (wspólna konferencja translatoryczna TRANSLATON, organizacje gościnnych wykładów naukowych, sympozjów naukowych i wspólne publikacje naukowe)

  • Uniwersytet Śląski (wspólne sympozja naukowe, publikacje)
  • Uniwersytet Jana Gutenberga w Moguncji/ Germersheim (Niemcy) – wspólne konferencje, wykłady gościnne, publikacje
  • Smoleński Uniwersytet Państwowy/ Rosja
  • Rosyjski Nowy Uniwersytet w Moskwie/ Rosja
  • Uniwersytet w Konstancji, Wydział Językoznawstwa, Instytut Slawistyki
  • Instytut Nauk Humanistycznych i Technologii Informacyjnych w Moskwie/ Rosja
  • Izraelski Instytut Technologii (Technion) w Hajfie